การประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศเข้ากับโรงพยาบาล

ระบบสารสนเทศ
            ระบบสารสนเทศ (Information system) หมายถึง ระบบที่ประกอบด้วยส่วนต่างๆ ได้แก่

• ระบบคอมพิวเตอร์ทั้งฮาร์ดแวร์ 
• ซอฟท์แวร์ 
• ระบบเครือข่าย 
•  ฐานข้อมูล 
• ผู้พัฒนาระบบ
•  ผู้ใช้ระบบ 
• พนักงานที่เกี่ยวข้อง
•  ผู้เชี่ยวชาญในสาขา

ทุกองค์ประกอบนี้ทำงานร่วมกันเพื่อกำหนด  รวบรวม จัดเก็บข้อมูล  ประมวลผลข้อมูลเพื่อสร้างสารสนเทศ และส่งผลลัพธ์หรือสารสนเทศที่ได้ให้ผู้ใช้เพื่อช่วยสนับสนุนการทำงาน การตัดสินใจ  การวางแผน  การบริหาร การควบคุม  การวิเคราะห์และติดตามผลการดำเนินงานขององค์กร  ในการทำงานของระบบสารสนเทศประกอบไปด้วยกิจกรรม 3 อย่าง คือ

• การนำข้อมูลเข้าสู่ระบบ (Input) 
• การประมวลผล (Processing) 
• การนำเสนอผลลัพธ์ (Output) 

ระบบสารสนเทศอาจจะมีการสะท้อนกลับ (Feedback) เพื่อการประเมินและปรับปรุงข้อมูลนำเข้า  ระบบสารสนเทศอาจจะเป็นระบบที่ประมวลด้วยมือ(Manual) หรือระบบที่ใช้คอมพิวเตอร์

นอกจากระบบสารสนเทศจะมีกระบวนการทำงานอย่างเป็นระบบแล้วยังช่วยพัฒนาด้านเครื่องมือทางการแพทย์ เพื่อให้ผู้ป่วยสะดวก ลดความเจ็บปวดน้อยลง และปลอดภัยมากที่สุด โรงพยาบาลศิริราชจึงได้สร้างเทคโนโลยีสารสนเทศขึ้นมาเป็นจำนวนมาก

เราจะมาศึกษาในกรณีของโรงพยาบาลศิริราชว่ามีเทศโนโลยีสารสนเทศด้านใดบ้างที่นำมาประยุกต์ใช้ในโรงพยาบาล

ประวัติโรงพยาบาลศิริราช

โรงพยาบาลศิริราช  Siriraj Hospital  วันสถาปนา 26 เมษายน พ.ศ.2431

 ตั้งอยู่ เลขที่ 2 ถนนพรานนก แขวงศิริราช เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร  เป็นโรงพยาบาลที่เก่าแก่และมีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มีประชาชนให้ความเชื่อมั่นมารับการรักษาพยาบาลเป็นจำนวนมาก มีเครื่องมือทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ มีบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถเป็นอย่างสูงในการแพทย์ทุกด้าน โดยเฉพาะในระยะหลัง ได้มีการพัฒนาความรู้ในการจัดการและบริหารองค์กรขึ้นมาก แต่องค์ความรู้ต่างๆเหล่านี้ ส่วนใหญ่ยังรู้กันเฉพาะตัวหรือเฉพาะกลุ่มที่ทำงานด้วยกัน และยังขาดกลไกในการจัดการกับความรู้เหล่านี้อย่างเป็นระบบ

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลเป็นโรงพยาบาลและโรงเรียนแพทย์แห่งแรกที่ใหญ่และเก่าแก่ที่สุดของประเทศไทย ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวสถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2431 พระราชทานนามว่า “โรงศิริราชพยาบาล” ต่อมาได้โปรดเกล้าให้จัดตั้งโรงเรียนแพทย์แห่งแรกของไทย “โรงเรียนศิริราชแพทยากร” และเริ่มเปิดสอนตั้งแต่วันที่ 5 กันยายน 2433 นักศึกษาแพทย์รุ่นแรกได้สำเร็จการศึกษาและได้รับประกาศนียบัตรแพทย์ พ.ศ. 2436 และต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2443 โรงเรียนแพทย์นี้ได้รับพระราชทานนามจากรัชกาลที่ 5 ว่า “ราชแพทยาลัย”

     จากโรงเรียนแพทย์ ต่อมาได้พัฒนาขึ้นเป็นคณะแพทยศาสตร์ จัดการเรียนการสอนระดับปริญญาตรีแห่งแรกในประเทศไทย จากนั้นได้จัดตั้ง “มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์” ใน พ.ศ.2485 ครั้นถึง พ.ศ.2512 ได้สถาปนามหาวิทยาลัยมหิดล เปลี่ยนนามจากคณะแพทยศาสตร์และศิริราชพยาบาลเป็นคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ด้วยพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก ได้ทรงพัฒนายกระดับมาตรฐานทางวิชาการแพทย์ และคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลเข้าสู่มาตรฐานสากล

ปรัชญา      ความสำเร็จที่แท้จริงอยู่ที่การนำความรู้ไปประยุกต์ใช้เพื่อประโยชน์สุขแก่มวลมนุษยชาติ  

ปณิธาน      

     คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลมีปณิธานที่จะผลิตบัณฑิต ให้บริการทางการแพทย์และสาธารณสุข และค้นคว้าวิจัย เพื่อสร้างและพัฒนาองค์ความรู้และวิทยาการอย่างต่อเนื่อง โดยยึดประโยชน์สุขของประชาชนทุกระดับเป็นจุดมุ่งหมายสูงสุด

วิสัยทัศน์  พันธกิจ

     คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลเป็นสถาบันทางการแพทย์ของแผ่นดิน มุ่งสู่ความเป็นเลิศระดับสากล

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มีภาวะหลักในการผลิตบัณฑิตให้มีความรู้ ความสามารถส่งเสริมงานวิจัย ให้บริการทางวิชาการแก่สังคม พัฒนาการบริการทางการแพทย์ โดยใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนอนุรักษ์และเผยแพร่กิจกรรม เพื่อทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของชาติอีกด้วยธนาคารเลือดคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มีภาวะหลักในการผลิตบัณฑิตให้มีความรู้ ความสามารถส่งเสริมงานวิจัย ให้บริการทางวิชาการแก่สังคม พัฒนาการบริการทางการแพทย์ โดยใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนอนุรักษ์และเผยแพร่กิจกรรม เพื่อทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของชาติอีกด้วยธนาคารเลือด

เป็นที่ยอมรับกันในปัจจุบันแล้วว่า ความรู้ เป็นสินทรัพย์ที่สำคัญขององค์กร ซึ่งถ้าองค์กรสามารถรวบรวมองค์ความรู้ทั้งเก่าและใหม่อย่างเป็นระบบ ถ่ายทอดและแบ่งปันกันระหว่างคนในองค์กรเพื่อที่จะนำไปใช้และขยายผลให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้รับบริการ รวมทั้งต่อตนเองและหน่วยงานด้วย จะเป็นการเพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน และพัฒนาองค์กรสู่ความเป็นเลิศได้

การจัดการความรู้ในองค์กร (Knowledge Management) หรือเรียกย่อๆ ว่า KM เป็นกระบวนการที่จะช่วยให้มีการสร้าง รวบรวม จัดระบบ เผยแพร่ ถ่ายโอน ความรู้ที่เป็นประโยชน์เพื่อให้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ต่างๆ ได้ทันเวลา และทันเหตุการณ์ จะส่งผลให้การปฏิบัติงานของคนในองค์กรมีคุณภาพ และมี ประสิทธิภาพเพิ่มมากขึ้นได้อย่างรวดเร็ว KM เป็นแนวคิดในการบริหารองค์กรแบบใหม่ ซึ่งคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลได้นำมาต่อยอดและเชื่อมโยงกับการพัฒนาคุณภาพที่ผ่านมา มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาวิธีการในการจัดการองค์ความรู้ภายในองค์กรที่เหมาะสมกับระบบบริหารและวัฒนธรรมองค์กรของคณะฯ สามารถนำความรู้ในองค์กรมาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นกลไกสำคัญอย่างหนึ่งที่จะพัฒนาคณะฯไปเป็นองค์กรเรียนรู้อย่างแท้จริงในอนาคต

 เดลล์

บริษัท เดลล์ (Dell Inc.) เป็นบริษัทผลิตฮาร์ดแวร์คอมพิวเตอร์จากมลรัฐเท็กซัส สหรัฐอเมริกา ปัจจุบันทำธุรกิจในการพัฒนา ผลิตและประกอบคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล, เซิร์ฟเวอร์, อุปกรณ์สำรองข้อมูล ปัจจุบันมีพนักงานมากกว่า 63,000 คนทำงานอยู่ตามสาขาต่างๆ ทั่วโลก และเป็นผู้ผลิตคอมพิวเตอร์นับเป็นจำนวนเครื่องมากที่สุดในโลก

เดลล์ และโรงพยาบาลศิริราชประกาศความร่วมมือในการสร้างสภาพแวดล้อมระบบเฮลท์แคร์ดิจิทัล และการฝึกอบรม เพื่อประโยชน์ดังนี้

• ยกระดับและปรับปรุงขบวนการจัดการจัดการเวชระเบียนผู้ป่วย
• ลดค่าใช้จ่ายในการจัดการ
• ลดความสูญเสียข้อมูลให้น้อยที่สุด

 ความร่วมมือดังกล่าวช่วยสร้างมาตรฐานโครงสร้างพื้นฐานระบบไอทีให้กับโรงพยาบาลศิริราช โดยโซลูชั่น ประกอบด้วย

• เซิร์ฟเวอร์ Dell PowerEdgeTM
• สตอเรจ Dell|EMC แบบ SAN
• เทปไลบราลี PowervaultTM ระบบสตอเรจแบบ NAS
• เน็ตเวิร์กสวิทช์ PowerConnectTM

การบริการระดับโกล์ดเอ็นเทอร์ไพร์ซ (Dell’s Gold Enterprise Services) จากเดลล์ ซึ่งรวมถึงการให้บริการด้านความปลอดภัยแบบออนไซต์โดยวิศวกรจากเดลล์สำหรับแอพพลิเคชันหลักของโรงพยาบาล และบริการมอนิเตอร์ระบบตลอด 24 ชั่วโมง 7 วัน จากศูนย์บัญชาการสำหรับเอ็นเตอร์ไพร์ซ หรือศูนย์อีซีซี ในมาเลเซีย เพื่อให้ความมั่นใจในระบบที่สามารถทำงานได้ตลอดเวลา และแก้ปัญหาได้อย่างราบรื่นในยามที่เกิดปัญหาวิกฤติ

โรงพยาบาลศิริราชเป็นโรงพยาบาลที่เก่าแก่ที่สุดและมีชื่อเสียงมากที่สุดในประเทศไทย มีเตียงรองรับผู้ป่วย 2,368 เตียง และเป็นโรงเรียนแพทย์หนึ่งในประเทศไทย ผลิตแพทย์ที่ดีที่สุด ภายใต้มหาวิทยาลัยมหิดลที่มีชื่อเสียง และให้บริการการแพทย์ทั่วประเทศไทย โดยปกติแล้ว โรงพยาบาลศิริราชจะสร้างข้อมูล แชร์ และจัดเก็บข้อมูล การสร้างระบบโครงสร้างพื้นฐานไอทีที่มีเสถียรภาพและความปลอดภัยสูง เป็นปัจจัยสำคัญยิ่งยวดต่อการปฎิบัติการของโรงพยาบาล ในปี 2005 ที่ผ่านมา โรงพยาบาลศิริราชรองรับผู้ป่วยเข้ารับการรักษามากกว่า 2 ล้านคน และในแผนกรักษาการเฉพาะทางประมาณ 80,000 คน ในแต่ละปี นายแพทย์ 1,100 คน และบุคลากรด้านเฮลท์แคร์มากกว่า 6,000 คน ใช้งานระบบโครงสร้างพื้นฐานไอที เพื่อจัดการกับข้อมูลและการแลกเปลี่ยนข้อมูลในระบบสารสนเทศ โครงการสำคัญที่ติดตั้งในโรงพยาบาลศิริราช ประกอบด้วย

รองศาสตราจารย์ นายแพทย์ สรนิต ศิลธรรม รองคณบดีฝ่ายนโยบายและสารสนเทศ คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า “ก่อนที่จะติดตั้งระบบโครงสร้างพื้นฐานไอทีจากเดลล์ ข้อมูลสารสนเทศที่เข้ามาในระบบมีจำนวนมหาศาล และโอนย้ายข้อมูลโดยแมนนวล รวมถึงระบบการลงทะเบียนคนไข้ แต่ปัจจุบัน เมื่อคนไข้ลงทะเบียน ข้อมูลจะถูกส่งตรงเข้าระบบฐานข้อมูลโรงพยาบาล และแชร์ใช้ข้อมูลดังกล่าวทั่วทั้งเครือข่าย เป็นระบบไร้กระดาษ ซึ่งช่วยลดค่าใช้จ่ายในการดำเนินการ และเพิ่มความเร็วในการใช้งานอย่างมาก รวมถึงประสิทธิภาพในการให้บริการคนไข้อีกด้วย”

 • ระบบบัตรพนักงานจำนวน 15,000 คน ของทางโรงพยาบาลใช้เทคโนโลยีสมาร์ตการ์ดเเบบ RFID ทำให้ทางโรงพยาบาลสามารถบันทึกชั่วโมงการทำงานของพนักงาน ควบคุมการเข้าออกประตู การเข้าออกที่จอดรถ แม้กระทั่งถึงเรื่องสวัสดิการค่าอาหารให้กับพนักงานได้ ระบบสมาร์ตการ์ดบรรจุเทคโนโลยีการสแกนลายนิ้วมือ ไว้ด้วยเทคโนโลยีนิ้ให้ความปลอดภัยและยืดหยุ่นต่อการใช้งาน การประยุกต์ใช้กับระบบธุรกิจโรงพยาบาล การปฎิบัติการ และการเงิน

• โซลูชั่นสตอเรจ ความจุสูง ให้ความเร็วในการสำรองข้อมูลสูง ได้รับการจัดเก็บไว้ที่ศูนย์กลาง และสำรองข้อมูลไปยังไซต์สำรองข้อมูลผ่านเครือข่ายไฟเบอร์ออฟติก เพื่อให้บริการธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ จากยูสเซอร์ในระบบมากกว่า 4,000 จุดทั่วโรงพยาบาล

• ระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูง และเครื่อง PC ที่รองรับการบริการให้กับนักศึกษาแพทย์ 250 คนในแต่ละปี เพื่อให้บริการห้องสมุดดิจิทัลของศิริราช รวมถึงให้บริการแพร่ภาพวิดิโอดิจิทัลจากกล้องจุดทรรศน์ระบบดิจิทัล เครื่องแปลงสัญญาณวิดีโอดิจิทัล และการส่งสัญญาณการแพทย์ทางไกล

• การปฎิรูปแผนกรังสีวิทยา จากการถ่ายฟิล์มเอ็กซเรย์ แบบเดิม แปลงสู่ภาพถ่ายเอ็กซเรย์ดิจิทัล แล้วจัดเก็บสู่ระบบสื่อสารและการเรียกใช้งานภาพถ่าย (Picture Archiving and Communication System (PACS) โดยภาพสแกนจะถูกอัพโหลดลงระบบ และสามารถเรียกใช้งานจากที่ใดในโรงพยาบาลก็ได้ ซึ่งสำคัญมากเพราะช่วยย่นระยะเวลาในการเรียกใช้ข้อมูล ระบบสตอเรจความจุสูง และช่วงอายุการใช้งานประวัติคนไข้ คนไข้จะได้รับการบริการที่ดีขึ้น และได้รับประโยชน์จากการประหยัดค่าใช้จ่าย จากพัฒนาการของภาพถ่ายฟิล์มเอ็กซเรย์ และการเรียกใช้ข้อมูล ”

นายแพทย์ ทนงชัย สิริอภิสิทธิ์ ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายเวชสารสนเทศ ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชวิทยาพยาบาล กล่าวว่า “จากภาพถ่ายระบบดิจิทัลและเครื่องเซิร์ฟเวอร์เดลล์ ความจุระบบสตอเรจของเรา สามารถรองรับข้อมูลได้อย่างไม่จำกัด ดังนั้น เราสามารถสแกนคนไข้ได้ไม่จำกัด”

“โรงพยาบาลศิริราชเป็นตัวอย่างที่ดีในวงการเฮล์ทแคร์ และวงการการศึกษา ในการสร้างประสบการณ์ที่ดีสำหรับผู้ใช้บริการ และการบริการที่ดีขึ้น เพราะปัจจุบันนี้ คนไข้ต่างคาดหวังคุณภาพการบริการสุขภาพ และนักศึกษาต่างก็แสวงหาประสบการณ์การเรียนรู้จากเครื่องมืออินเทอร์แอคทีฟ เทคโนโลยีช่วยให้เกิดการสร้างประวัติสุขภาพอิเล็กทรอนิกส์ หรือสร้างห้องสมุดดิจิทัล ซึ่งเข้าถึงในง่ายขึ้นจากแหล่งการเรียนรู้ พวกเรายินดีเป็นอย่างยิ่งที่ทางโรงพยาบาลศิริราชเลือกทำงานกับเดลล์ในการสร้างระบบโครงสร้างพื้นฐานไอทีที่มีเสถียรภาพ ขยายได้ และมีความปลอดภัย เพื่อยกระดับคุณภาพการบริการด้านสุขภาพของโรงพยาบาลศิริราช และยกระดับโครงสร้างขบวนการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์

• ระบบสารสนเทศระดับองค์กร (ERP) ในการเชื่อมต่อระบบฟร้อนเอ็นด์ และแบ็คออฟฟิศ รวมถึง ระบบสำคัญอื่นๆ เช่น ระบบบัญชี ระบบบริหารทรัพยากรบุคคล และการปฎิบัติการ โซลูชันนี้ช่วยให้โรงพยาบาลศิริราชดำเนินงานได้อย่างราบรื่น เรียลไทม์ รวมถึงโซลูชันดังกล่าวช่วยให้โรงพยาบาลสามารถดำเนินงานสอดคล้องและรองรับกับกฎเกณฑ์ของรัฐบาลได้ เช่น ระบบข้อมูลสารสนเทศการเงินภาครัฐ (GFMIS)      คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลมีพันธกิจที่จะจัดการศึกษา เพื่อผลิตบัณฑิตและบุคลากรทางการแพทย์ทุกระดับ และแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง ทำการวิจัย สร้างบรรยากาศทางวิชาการ ให้บริการทางการแพทย์ที่มีคุณภาพ คุณธรรม ทันสมัย ได้มาตรฐานสากล สอดคล้องกับความต้องการของประเทศ และนำมาซึ่งศรัทธาและความนิยมสูงสุดจากประชาชน รวมทั้งชี้นำสังคมไทยในด้านสุขภาพอนามัยและคุณภาพชีวิต

แหล่งที่มาจาก:
 http://www.si.mahidol.ac.th/th/Hospitalhistory01.asp
http://www.gotomanager.com/news/printnews.aspx?id=48958
http://www.si.mahidol.ac.th/th/About_Us.asp

http://th.wikipedia.org